इरानी तेलमाथि केही प्रतिबन्ध हटाउने अमेरिकाको तयारी

अमेरिकाले इरानसँग जारी युद्धका कारण ऊर्जा बजारमा परेको दबाब कम गर्ने उपाय खोज्दै इरानी तेलमाथिका केही प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा विचार गरिरहेको छ । अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले एक अन्तर्वार्तामा यस्तो सम्भावना अघि सारेका हुन् । उनका अनुसार यस कदमले विश्व बजारमा थप तेल उपलब्ध गराउन सक्नेछ, जसले बढ्दो ऊर्जा मूल्यलाई केही समयका लागि नियन्त्रणमा राख्न मद्दत गर्न सक्छ ।

युद्धका कारण आपूर्ति शृङ्खला र उत्पादन प्रभावित भएपछि विश्वभर ऊर्जा मूल्य तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा इरानको तेल बजारमा ल्याउने प्रस्तावलाई अमेरिकी नीतिको ठुलो परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ । लामो समयदेखि इरानमाथि कडा प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको अमेरिका अहिले परिस्थितिअनुसार लचिलो बन्न खोजिरहेको देखिन्छ ।

यस कदमको प्रभाव सीमित हुने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन् । उनीहरूका अनुसार बजारको कुल मागको तुलनामा उपलब्ध गराउन खोजिएको तेलको परिमाण सानो भएकाले मूल्यमा दीर्घकालीन प्रभाव नपर्न सक्छ । साथै, प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउँदा इरानी सरकारलाई थप आर्थिक स्रोत प्राप्त हुने र त्यसले युद्धलाई नै थप बल पुग्ने जोखिम पनि औँल्याइएको छ ।

युद्धअघि इरानी तेलको प्रमुख खरिदकर्ता चीन थियो, जसले प्रतिबन्धका कारण सस्तो मूल्यमा ठुलो परिमाणमा तेल किनिरहेको थियो । अब अमेरिका यस्तो तेललाई भारत, जापान र मलेसिया लगायत अन्य देशहरूतर्फ मोड्ने रणनीतिमा रहेको बताइएको छ, जसले चीनलाई बजार मूल्य तिर्न बाध्य पार्ने अमेरिकी अपेक्षा छ ।

बेसन्टका अनुसार समुद्रमा रहेको करिब १४ करोड ब्यारेल इरानी तेलमाथिको बिक्री प्रतिबन्ध हटाउने विषयमा पनि विचार भइरहेको छ । यसले करिब १० देखि १४ दिनसम्मका लागि विश्व बजारमा मूल्य घटाउन सक्ने अनुमान गरिएको छ । तर यस्तो निर्णय कार्यान्वयन गर्दा प्राप्त आम्दानी इरानी सरकारसम्म पुग्न नदिने व्यवस्था कसरी गरिने भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन ।

यसबिच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले भने यस प्रस्तावबारे स्पष्ट धारणा सार्वजनिक गरेका छैनन् । उनले मूल्य नियन्त्रण गर्न आवश्यक जे पनि कदम चालिने मात्र बताएका छन् । समग्रमा, अमेरिकी प्रस्तावले तत्कालीन बजार दबाब कम गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्ने भए पनि यसको दीर्घकालीन प्रभाव र राजनीतिक परिणामबारे अनिश्चितता कायमै रहेको देखिन्छ ।