लुम्बिनी प्रदेश सरकारको स्वास्थ्य नीति : हवाई उद्धारदेखि टेलिमेडिसिनसम्म

लुम्बिनी प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष ०८३/८४ का लागि १२७ बुँदे नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिक गरेको छ । प्रदेश प्रमुख कृष्णबहादुर घर्तीमगरले प्रदेश सभामा प्रस्तुत गरेको नीति तथा कार्यक्रममा स्वास्थ्यका १४ बुँदा समेटिएका छन् ।

१. सुरक्षित मातृत्व अभियानलाई निरन्तरता दिइनेछ । दुर्गम स्थानका गर्भवती तथा सुत्केरी आमाहरूको जटिलताको व्यवस्थापनका लागि निःशुल्क एम्बुलेन्स तथा हवाई उद्धार सेवा प्रदान गरिनेछ ।

स्थानीय तहमा हुने सेवाग्राहीको चाप, भौगोलिक अवस्था र दक्ष स्वास्थ्यकर्मीको उपलब्धताको आधारमा सुरक्षित प्रसूति सेवालाई रणनीतिक स्थानमा सञ्चालन गर्न नीतिगत व्यवस्था गरिनेछ ।

ग्रामीण अल्ट्रासाउण्ड सेवा विस्तार कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ । राष्ट्रिय जनसंख्या नीति कार्यान्वयनका लागि आवश्यक व्यवस्था गरिनेछ ।

२. ‘नेपाल आरोग्य वर्ष २०२७’ अभियान सञ्चालन गरिनेछ । नागरिकको शारीरिक, मानसिक, सामाजिक तथा आध्यात्मिक स्वास्थ्य प्रवर्द्धन गर्न ध्यान, योग, खुला व्यायामशाला तथा स्वास्थ्यका लागि खेलकुद कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ ।

‘मानसिक स्वास्थ्यमा सुधार: स्वस्थ नागरिक लुम्बिनीको आधार’ अभियानका लागि मानसिक स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक रणनीतिक कार्ययोजना कार्यान्वयन गरिनेछ ।

विद्यालय नर्स तथा रोभिङ नर्स कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिई क्रमशः विस्तार गरिनेछ ।

नसर्ने तथा दीर्घ रोगको रोकथाम र व्यवस्थापनका लागि समुदायमा जाँचपड्ताल कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ ।

३. राप्ती प्रादेशिक अस्पताललाई दुई सय शय्याको अस्पतालमा स्तरोन्नति गरी सेवा विस्तार गरिनेछ ।

पूर्वाधार तथा मापदण्ड पूरा गरेका अन्य अस्पतालहरूलाई आवश्यकताका आधारमा क्रमशः स्तरोन्नति गर्दै लगिनेछ ।

४. अन्धोपन समस्याको न्यूनीकरण तथा आँखा उपचार सेवा विस्तारलाई निरन्तरता दिइनेछ । अस्पतालहरूमा डायलाइसिस सेवा विस्तार गरिनेछ ।

बाँझोपन व्यवस्थापन सेवा सञ्चालन गरिनेछ । जन्मजात विकलाङ्ग परीक्षण सेवा विस्तार गरिनेछ । नवजात शिशु सघन उपचार इकाई स्थापना तथा विस्तार गरिनेछ ।

जलन उपचार कक्ष सञ्चालन गरिनेछ । स्तनपान व्यवस्थापन इकाई सञ्चालन गरिनेछ । आमाको दूध संकलन बैंक सञ्चालन गरिनेछ । निःशुल्क रक्तसञ्चार सेवा विस्तार गरिनेछ । ज्येष्ठ नागरिक उपचार सेवा तथा प्रशासक सेवा विस्तार गरिनेछ ।

५. लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पताल र राप्ती प्रादेशिक अस्पतालमा जलन उपचार सेवा विस्तार गरिनेछ ।
दुर्गम स्थानमा विशेषज्ञ एवं शल्यक्रिया सेवासहित स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गरिनेछ । लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालबाट पूर्णकालीन टेलिमेडिसिन सेवा प्रदान गर्ने व्यवस्था मिलाइनेछ ।

६. मुटुको भल्भ प्रत्यारोपण, मिर्गौला प्रत्यारोपण र क्यान्सर रोगको उपचारमा प्रदान गरिँदै आएको सहुलियत कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ ।

७. ‘मोबाइल एपको प्रभावकारी प्रयोग, स्वास्थ्य सेवाको उच्चतम उपयोग’ भन्ने नाराका साथ सामुदायिक स्वास्थ्य सूचना प्रणाली कार्यक्रम विस्तार गरिनेछ ।

महिला तथा बालबालिकाको स्वास्थ्य तथा पोषण अवस्थाको निरन्तर निगरानी गरिनेछ । मातृ तथा बाल स्वास्थ्य हातपुस्तिका कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ ।

८. सिकलसेल, थालासेमिया र हेमोफिलिया रोगको उपचारका लागि औषधि, उपकरण तथा पूर्वाधारको व्यवस्थापन गरिनेछ ।

सचेतना, स्क्रिनिङ र बीमा कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइनेछ । बिरामीहरूको तथ्यांक अभिलेखका लागि ‘एचडीएचएमआईएस’ को विकास गरी कार्यान्वयन गरिनेछ ।

९. लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा मेडिकल शिक्षा अध्यापनका लागि सम्भाव्यता अध्ययन गरिनेछ ।
प्रदेश मातहतका अस्पतालहरूबाट प्रदान गरिने गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाका लागि भौतिक पूर्वाधार, जनशक्ति, औषधि तथा स्वास्थ्य सामग्री र औजार उपकरणहरूको उचित व्यवस्थापन सुनिश्चित गरिनेछ ।

१०. चिकित्सक, स्वास्थ्यकर्मी, कर्मचारी तथा महिला सामुदायिक स्वास्थ्य स्वयंसेविकाहरूको क्षमता अभिवृद्धि गरिनेछ ।

वृत्ति विकास तथा स्थायित्वका लागि विकास साझेदार र वित्तीय तथा शैक्षिक संस्थासँग सहकार्य गरिनेछ ।
दुर्गम क्षेत्रका अस्पतालमा चिकित्सकीय सेवा परिचालनका लागि प्रोत्साहन उपलब्ध गराइनेछ । निजी स्वास्थ्य संस्थाको नियमन तथा अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाइनेछ । विपन्न नागरिकका लागि तोकिएको निःशुल्क सेवाको सुनिश्चितता गरिनेछ ।

११. प्रदेशका सबै अस्पतालहरूमा एण्टी रेबिज भ्याक्सिको नियमित आपूर्ति सुनिश्चित गरिनेछ ।
सबै सर्पदंश उपचार केन्द्रमा एण्टी स्नेक भेनमको नियमित आपूर्ति सुनिश्चित गरी सेवामा सबैको पहुँच विस्तार गरिनेछ ।

१२. प्रदेश जनस्वास्थ्य ऐन तर्जुमा गरी कार्यान्वयनमा ल्याइनेछ । स्वास्थ्य तालिम केन्द्रको संस्थागत क्षमता सुदृढ गरिनेछ ।

तालिमलाई थप प्रभावकारी, व्यवस्थित, गुणस्तरीय तथा समयानुकूल बनाइनेछ । प्रदेशभित्रै तालिम सञ्चालन गर्ने व्यवस्था गरिनेछ ।

प्रदेश जनस्वास्थ्य प्रयोगशालालाई सुदृढ गरी सेन्टर अफ एक्सिलेन्सको रूपमा विकास गरिनेछ ।

१३. आयुर्वेद स्वास्थ्य संस्थाहरूको क्षमता अभिवृद्धि तथा सेवा विस्तार गरिनेछ । क्रमशः सुलभ आयुर्वेद फार्मेसी सञ्चालनमा ल्याइनेछ ।

प्राकृतिक चिकित्सा लगायत अन्य वैकल्पिक चिकित्साको विकास र प्रवर्द्धन गरिनेछ । स्वर्ण बिन्दु प्राशन कार्यक्रमलाई अभियानको रूपमा विस्तार गरिने छ ।

१४. आधारभूत स्वास्थ्य सेवा र स्वास्थ्य बीमा सेवाको सुदृढीकरण तथा विस्तारका लागि स्थानीय तह र सङ्घीय सरकारसँग समन्वय एवं सहकार्य गरिनेछ।

बिरामीको उपचार इतिहास, प्रेषण, फलोअप लगायत बिरामीको अभिलेख प्रणालीलाई व्यवस्थित गर्न डिजिटल, एकीकृत र अन्तरआबद्ध स्वास्थ्य सूचना प्रणाली विकास गरिनेछ ।