पारिवारिक एकता र नेपाली मौलिक संस्कृतिको उज्यालो उत्सव : तिहार

भागिरथ न्याैपाने ।
प्रकाश र प्रेमको प्रतीक तिहार नेपालभर हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ। पाँच दिनसम्म चल्ने यो पर्व केवल उज्यालो बाल्ने चाड मात्र होइन, परिवार, समाज र संस्कृतिको गहिरो सम्बन्ध झल्काउने महत्वपूर्ण उत्सव पनि हो। तिहारले अन्धकारमाथि उज्यालो, द्वेषमाथि सद्भाव र दूरीमाथि आत्मीयताको जितको सन्देश दिन्छ। यस पर्वमा देवी लक्ष्मी, पशु–पक्षी, प्रकृति र मानवबीचको सन्तुलन र सहअस्तित्वको आदर्श झल्किन्छ।
तिहारको पहिलो दिन काग तिहारका रूपमा मनाइन्छ। कागलाई सन्देशवाहक मानिँदै त्यसको पूजा गरिन्छ। यस दिन कागका लागि मीठा परिकार तयार पारिन्छ र छतमा वा आँगनमा राखिन्छ। जनविश्वास अनुसार कागले शुभ समाचार ल्याउँछ र अशुभ सन्देश टार्छ। दोस्रो दिन कुकुर तिहारमा मानवका सबैभन्दा निष्ठावान साथी कुकुरलाई पूजा गरिन्छ। माला, टीका र स्वादिष्ट भोजन दिई सम्मान गरिन्छ। यो दिनले निष्ठा, विश्वास र सुरक्षाको भावनालाई बलियो बनाउँछ। नेपाली समाजले जनावर र मानवबीचको प्रेमलाई यिनै संस्कारमार्फत जोडेको छ।
तेस्रो दिन लक्ष्मी पूजाको दिन हो। यस दिन घर, पसल र कार्यालयहरू सफा गरिन्छन्, रंगोली र दियोले सजाइन्छन्। साँझपख धनकी देवी लक्ष्मीको आराधना गरिँदै समृद्धि र उज्यालोको कामना गरिन्छ। यस रातमा घर–घरमा झिलिमिली बत्ती बालिन्छ र परिवारजनहरू एकत्रित भई मिठा परिकार बाँड्छन्।
चौथो दिन भाइटीकाको रूपमा विशेष महत्त्व राख्छ। यस दिन दिदी–बहिनीहरूले भाइको दीर्घायु, स्वास्थ्य र सफलता कामना गर्दै सातरंगी टीका, माला र उपहार दिन्छन्। भाइहरूले पनि दिदी–बहिनीलाई उपहार र आदर प्रकट गर्छन्। भाइटीकाले पारिवारिक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउँछ र आपसी माया, सम्मान र उत्तरदायित्वको सन्देश दिन्छ।
तिहारको अन्तिम दिन देउसी–भैलोको उत्सवले गाउँ–शहर उज्यालो बनाउँछ। बालबालिका, युवा र वृद्धहरू घर–घरमा गएर गीत गाउछन्, नाच्छन् र आशीर्वाद साटासाट गर्छन्। गोवर्धन पूजा तथा गाईको पूजा पनि यसै दिन गरिन्छ, जसले कृषिप्रधान समाजमा गाईको धार्मिक र आर्थिक महत्व स्मरण गराउँछ।
तिहारको विशेषता यसको सांस्कृतिक र पारिवारिक समन्वयमा छ। यो पर्वले प्रेम, सहयोग र एकताको सन्देश दिन्छ। घर–घर फूल, बत्ती र गीतले सजिन्छन्, समुदायमा सद्भाव फैलिन्छ। तिहारले हामीलाई आफ्ना परिवार, साथी र छिमेकीसँगको आत्मीय सम्बन्धलाई पुनः स्मरण गराउँछ। यो पर्वले नेपाली समाजको मौलिकता, धार्मिक सहिष्णुता र सामाजिक समरसता उजागर गर्छ।
तिहार केवल रोशनीको चाड होइन, यो हाम्रो परिवार, समुदाय र संस्कृतिको ऐक्यबद्धताको प्रतीक हो। उज्यालो, माया र आशाको यो पर्वले प्रत्येक नेपालीको मनमा प्रेम, सद्भाव र एकताको ज्योति फैलाओस् यही छ शुभकामना।

208

प्रतिक्रिया

खबर सबै

सांसद आचार्य टोलटोलमै राय, संकलन र विकास योजनामाथि छलफल

लुम्बिनी प्रदेश सबै

लुम्बिनी प्रदेशसभामा दुई विधेयक पेस

साझा अपडेट

MENU