बिना इन्टरनेट चल्ने एआई: भारतीय कम्पनीले ल्यायो साधारण फोनमा पनि चल्ने ‘सर्भम एज’ प्रविधि

भारतीय प्रविधि कम्पनी ‘सर्भम एआई’ ले इन्टरनेट जडान नभएका सामान्य नोकिया शैलीका फिचर फोनहरूमा समेत सहजै चल्ने कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) मोडल सार्वजनिक गरेको छ। दिल्लीमा आयोजित इन्डिया एआई इम्प्याक्ट समिट मा बेंगलुरुस्थित यो कम्पनीले आफ्नो नयाँ सुइट र ‘सर्भम एज’ प्लेटफर्म प्रदर्शन गरेको हो। 

यो प्रविधि विशेषगरी इन्टरनेटको पहुँच कम भएका ग्रामीण र दुर्गम क्षेत्रका प्रयोगकर्ताहरूलाई लक्षित गरी विकास गरिएको हो। विश्वका करिब २९ प्रतिशत मानिस अझै पनि इन्टरनेटको पहुँच बाहिर रहेको तथ्याङ्कलाई मध्यनजर गर्दै कम्पनीले यो क्रान्तिकारी कदम चालेको हो।

सर्भमको यो नयाँ प्रणालीले रिमोट डाटा सेन्टरको सट्टा सिधै स्मार्टफोन वा ल्यापटपमा काम गर्छ। यसले गर्दा प्रयोगकर्ताको डाटा उपकरणभन्दा बाहिर जाँदैन, जसले गोपनीयतालाई थप मजबुत बनाउँछ। 

कम्पनीले यसका लागि चिप निर्माता क्वालकम र नोकिया ब्रान्डको लाइसेन्स प्राप्त एचएमडीसँग मिलेर काम गरिरहेको छ। यो मोडलमा कुनै पनि ‘पर क्वेरी’ शुल्क वा क्लाउड लागत नलाग्ने भएकाले यो निकै किफायती हुने दाबी गरिएको छ। ‘सर्भम एज’ मार्फत प्रयोगकर्ताले विभिन्न भारतीय भाषाहरूमा अनुवाद, भ्वाइस-टु-टेक्स्ट र एआई असिस्टेन्टको सुविधा बिना इन्टरनेट प्रयोग गर्न सक्नेछन्।

समिटमा कम्पनीले ३० अर्ब र १०५ अर्ब प्यारामिटर भएका दुईवटा ठूला ल्याङ्ग्वेज मोडलहरू पनि सार्वजनिक गरेको छ। यद्यपि यी मोडलहरू ओपनएआईको ‘जीपीटी-४’ भन्दा साना छन्, तर यिनीहरूलाई भारतीय आवश्यकता र भाषाहरूमा केन्द्रित गरी घरेलु स्रोत साधनको प्रयोग गरेर तालिम दिइएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार सर्भमले सिलिकन भ्यालीका ठूला कम्पनीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्नुको सट्टा स्रोत साधनको अभाव भएका र स्थानीय भाषा चाहिने प्रयोगकर्ताहरूलाई केन्द्रित गरेर सही रणनीति अपनाएको छ।

भारतले यस शिखर सम्मेलनलाई अमेरिका र चीनको प्रभुत्व रहेको एआई क्षेत्रमा आफ्नो बलियो उपस्थिति जनाउन प्रयोग गरेको छ। समिटमा सर्भमका अतिरिक्त टेक महिन्द्राले ‘हिन्दी-फर्स्ट’ मोडल र अन्य स्टार्टअपहरूले स्वास्थ्य, शिक्षा र सुशासनका लागि विशेष एआई प्रणालीहरू सार्वजनिक गरेका छन्। 

भारत सरकारले उपलब्ध गराएको कम्प्युटिङ स्रोतहरूको प्रयोग गरी यी मोडलहरू विकास गरिएका हुन्। यो सफलताले भारतलाई एआईको विश्वव्यापी दौडमा एक प्रमुख प्रतिस्पर्धीको रूपमा उभ्याएको छ।