प्रेम सप्ताहअन्तर्गत आज टेडी डे: प्रेम र स्नेहको प्रतीक टेडी बियर कसरी सुरु भयो?

आज फेब्रुअरी १० तारिख, विश्वभर प्रेम सप्ताहअन्तर्गत टेडी डे मनाइँदैछ । प्रेमी–प्रेमिकाबीच मायाको प्रतीकका रूपमा टेडी बियर उपहार साटासाट गर्दै यो दिन विशेष रूपमा मनाउने गरिन्छ।

टेडी बियरको सुरुवात सन् १९०२ मा अमेरिकाबाट भएको मानिन्छ। तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति थियोडोर रूजवेल्ट मिसिसिपी राज्यमा आयोजित एक सिकार यात्रामा सहभागी थिए। सो क्रममा उनका सहयोगीहरूले एउटा सानो भालुलाई बाँधेर मार्न आग्रह गरे। तर राष्ट्रपति रूजवेल्टले त्यसलाई मार्न अस्वीकार गर्दै “निर्दोष जनावर मार्नु अमानवीय कार्य हो” भन्दै दयालु निर्णय गरे।

यो घटनाले अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा ठूलो चर्चा पायो। त्यसै घटनाबाट प्रेरित भएर कार्टुनिस्ट क्लिफर्ड बेरीम्यानले राष्ट्रपति रूजवेल्टलाई भालुसहितको चित्र बनाएका थिए। उक्त चित्र अत्यन्त लोकप्रिय बनेपछि न्यूयोर्कका खेलौना निर्माता मोरिस मिक्टम दम्पतीले भालुको नरम खेलौना तयार पारे। राष्ट्रपति रूजवेल्टको उपनाम “टेडी” बाट प्रेरित भई उक्त खेलौनाको नाम “टेडी बियर” राखियो।

यसपछि टेडी बियर बालबालिकाका लागि मात्र नभई माया, करुणा र अपनत्वको प्रतीकका रूपमा संसारभर फैलिँदै गयो।

टेडी डे कसरी सुरु भयो?

टेडी बियर लोकप्रिय हुँदै गएपछि पछिल्ला वर्षहरूमा प्रेम सप्ताहसँग यसको सम्बन्ध गाँसिन थाल्यो। प्रेम सप्ताहअन्तर्गत फेब्रुअरी १० तारिखलाई टेडी डे का रूपमा मनाउने परम्परा विकसित भयो। टेडी बियरलाई निर्दोषता, स्नेह र न्यानोपनको प्रतीक मानिएकाले प्रेम अभिव्यक्त गर्ने माध्यमका रूपमा यस दिन टेडी बियर उपहार दिने चलन बढ्दै गयो।

विशेषगरी युवायुवतीहरूबीच टेडी डे भावनात्मक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाउने दिनका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। टेडी बियरलाई केवल खेलौना नभई “भावनाको दूत” का रूपमा हेरिन थालेको छ।

नेपाली समाजमा टेडी डे को प्रभाव

नेपालमा पनि पछिल्ला केही वर्षदेखि टेडी डे लोकप्रिय हुँदै गएको छ। शहरी क्षेत्रका उपहार पसलहरूमा विभिन्न आकार, रङ र डिजाइनका टेडी बियर सजाइएका छन्। भ्यालेन्टाइन सप्ताहलाई लक्षित गरी व्यापारीहरूले छुट तथा आकर्षक अफरसमेत उपलब्ध गराएका छन्।

कलेज तथा विद्यालय तहका विद्यार्थीहरू, साथै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता युवापुस्ता टेडी बियरसहितका तस्बिर र प्रेमिल सन्देश पोस्ट गर्दै दिनलाई उत्सवका रूपमा मनाइरहेका छन्। फेसबुक, टिकटक र इन्स्टाग्राममा “ह्याप्पी टेडी डे” लेखिएका तस्बिरहरू व्यापक रूपमा देखिएका छन्।

सांस्कृतिक अर्थ र मनोवैज्ञानिक पक्ष

समाजशास्त्रीहरूका अनुसार टेडी बियर मानिसको बाल्यकालीन स्मृति र भावनासँग जोडिएको वस्तु हो। त्यसैले प्रेमी–प्रेमिकाबीच टेडी बियर उपहार दिनु केवल भौतिक वस्तु साटासाट नभई सुरक्षा, विश्वास र अपनत्वको भावना आदान–प्रदान गर्नु हो।

टेडी डेले प्रेमलाई केवल शारीरिक आकर्षणमा सीमित नराखी भावनात्मक र मानवीय मूल्यसँग जोड्ने सन्देश दिन्छ। यही कारणले पछिल्लो समय यो दिन मित्रता, परिवार र आत्मीय सम्बन्धलाई स्मरण गर्ने अवसरका रूपमा पनि प्रयोग हुन थालेको छ।